Số tiền thanh toán tối thiểu trên sao kê trông như một cứu cánh, nhưng nó được thiết kế để khoản nợ kéo dài nhiều năm. Bài này tính thử một ví dụ bằng tiền đồng và gợi ý lối thoát.
Trên mỗi bảng sao kê thẻ tín dụng có hai con số: tổng dư nợ và số tiền thanh toán tối thiểu, thường 5% dư nợ hoặc một mức sàn như 100.000–200.000 đồng. Trả đủ mức tối thiểu, bạn được coi là thanh toán đúng hạn. Nhưng nếu tháng nào cũng chỉ trả chừng đó, khoản nợ sẽ theo bạn rất lâu.
Thanh toán tối thiểu bảo vệ điều gì và không bảo vệ điều gì
Trả đủ mức tối thiểu trước ngày đến hạn giúp bạn tránh phí chậm thanh toán, tránh bị khóa thẻ và không bị đẩy sang nhóm nợ cao hơn trên CIC. Điều nó không làm là dừng tiền lãi: toàn bộ dư nợ còn lại tiếp tục chịu lãi suất thẻ, thường 2% đến 3,5% mỗi tháng, và phần lãi đó được cộng vào dư nợ kỳ sau.
Một ví dụ bằng tiền đồng
Giả sử bạn có dư nợ 20 triệu đồng, lãi suất 3%/tháng và mỗi tháng chỉ trả 5% dư nợ (tối thiểu 200.000 đồng), không chi tiêu thêm. Theo cách tính này, bạn cần khoảng 105 tháng, tức gần 9 năm, để trả hết và tổng số tiền đã trả lên tới khoảng 44 triệu đồng, nghĩa là tiền lãi nhiều hơn cả tiền gốc. Nếu thay vào đó bạn trả cố định 2 triệu đồng mỗi tháng, khoản nợ hết sau khoảng 12 tháng với tiền lãi chỉ hơn 3,5 triệu đồng. Con số chính xác thay đổi theo lãi suất và cách tính của từng ngân hàng, nhưng khoảng cách giữa hai kịch bản luôn rất lớn.
Vì sao thanh toán tối thiểu được thiết kế như vậy
Với ngân hàng, dư nợ kéo dài là nguồn thu lãi ổn định; mức tối thiểu được đặt đủ thấp để bạn luôn trả nổi và đủ cao để không bị coi là nợ xấu. Với người dùng, cái bẫy nằm ở cảm giác an toàn: hạn mức vẫn còn, thẻ vẫn hoạt động, nhưng mỗi tháng một phần thu nhập biến thành tiền lãi mà không giảm được gốc bao nhiêu.
Chi tiêu mới càng làm mọi thứ tệ hơn. Khi bạn không trả hết dư nợ kỳ trước, nhiều ngân hàng tại Việt Nam sẽ không áp dụng thời gian miễn lãi cho giao dịch mới; mọi khoản chi thêm bị tính lãi ngay từ ngày mua.
Lối thoát khi đã lỡ trả tối thiểu nhiều tháng
Trước tiên, dừng chi tiêu bằng thẻ đó và chuyển sang tiền mặt hoặc thẻ ghi nợ. Kế đến, đặt một số tiền trả cố định mỗi tháng cao hơn hẳn mức tối thiểu, ví dụ 10% dư nợ ban đầu, và giữ nguyên mức đó dù dư nợ giảm. Nếu ngân hàng có chương trình chuyển đổi dư nợ sang trả góp với lãi suất thấp hơn, hoặc nếu bạn đủ điều kiện vay tín chấp ngân hàng ở mức khoảng 1,5%/tháng, dùng khoản đó để tất toán thẻ thường rẻ hơn nhiều so với tiếp tục trả lãi thẻ.
Cách không bao giờ rơi vào vòng xoáy này
Chỉ chi bằng thẻ số tiền bạn đã có sẵn trong tài khoản, đặt trích nợ tự động toàn bộ dư nợ và coi hạn mức thẻ là công cụ thanh toán chứ không phải khoản tiền dự phòng. Nếu cần một quỹ khẩn cấp, hãy tự tích lũy vài tháng chi tiêu trong tài khoản tiết kiệm; lãi suất tiết kiệm có thể thấp, nhưng nó không bao giờ làm bạn nghèo đi như lãi thẻ.
