Một khoản tiền để sẵn giúp bạn không phải vay gấp với lãi cao khi xe hỏng, mất việc hay người nhà nằm viện. Bài này gợi ý con số hợp lý, cách tích lũy khi thu nhập thấp và nơi gửi an toàn, rút được ngay.
Phần lớn khoản vay tiền mặt gấp ở Việt Nam không phải để mua sắm mà để xử lý một biến cố: viện phí, xe máy hỏng, tiền học, một tháng thất nghiệp. Quỹ dự phòng khẩn cấp là số tiền để sẵn cho đúng những lúc ấy, để một khoản chi 5 triệu không biến thành khoản nợ 7 triệu sau một năm trả lãi.
Cần bao nhiêu là đủ
Mốc thường được khuyên là 3 đến 6 tháng chi tiêu thiết yếu: tiền nhà, ăn uống, đi lại, điện nước, học phí và các khoản trả góp. Lưu ý là tính theo chi tiêu, không phải thu nhập. Người làm công ăn lương có bảo hiểm xã hội có thể dừng ở 3 tháng; người kinh doanh, lao động tự do hoặc gia đình có một nguồn thu duy nhất nên hướng tới 6 tháng. Nếu con số ấy quá xa, hãy bắt đầu bằng mục tiêu nhỏ: 10 triệu đồng đã đủ cho phần lớn sự cố thường gặp.
Tích lũy thế nào khi thu nhập không cao
Nguyên tắc hiệu quả nhất là trích ngay khi nhận lương, không đợi cuối tháng còn dư. Bắt đầu với 5% thu nhập: lương 10 triệu đồng thì 500.000 đồng mỗi tháng, một năm được 6 triệu, chưa kể thưởng Tết hay khoản thu bất thường mà bạn có thể dồn thêm. Hầu hết ứng dụng ngân hàng hiện cho đặt lệnh chuyển tự động vào tài khoản tiết kiệm đúng ngày lương; hãy đặt một lần và quên nó đi.
Gửi ở đâu để an toàn và rút được ngay
Quỹ khẩn cấp cần hai điều: không mất giá và lấy được trong vài giờ. Vì vậy, không nên để nó trong tiền mặt ở nhà, cũng không nên đem đầu tư chứng khoán, vàng hay tiền số vì có thể lỗ đúng lúc cần. Lựa chọn hợp lý là tiết kiệm không kỳ hạn hoặc tài khoản sinh lời tự động của ngân hàng, lãi thấp nhưng rút bất cứ lúc nào; hoặc chia một phần vào tiết kiệm kỳ hạn 1–3 tháng gửi gối đầu để có lãi tốt hơn mà vẫn có tiền đáo hạn thường xuyên. Tiền gửi tại ngân hàng được bảo hiểm tiền gửi theo hạn mức pháp luật quy định; hãy chọn ngân hàng được cấp phép và tránh các nền tảng hứa lãi cao bất thường.
Những thứ không phải là quỹ dự phòng
Hạn mức thẻ tín dụng không phải quỹ dự phòng: đó là khoản nợ tương lai với lãi 2–3% mỗi tháng. Tài khoản chi tiêu hằng ngày cũng không, vì tiền sẽ trôi đi. Và khoản đầu tư dài hạn không, vì bạn không muốn bán lúc thị trường xuống. Hãy mở một tài khoản riêng, đặt tên rõ ràng và tự đặt quy tắc: chỉ rút cho việc không thể hoãn.
Nếu đang gánh nợ lãi cao, hãy làm song song: tích một quỹ nhỏ bằng khoảng một tháng chi tiêu để không phải vay thêm khi có sự cố, rồi dồn tiền dư trả khoản nợ đắt nhất, và khi trả xong, quay lại xây quỹ cho đủ.
Khi phải dùng đến quỹ
Dùng quỹ không phải thất bại; nó sinh ra để dùng. Điều quan trọng là nạp lại ngay khi sự cố qua đi, với đúng lệnh chuyển tự động ban đầu. Cảm giác không phải mở ứng dụng vay tiền lúc nửa đêm đáng giá hơn bất kỳ mức lãi tiết kiệm nào.
